Kế hoạch bài dạy Ngữ văn 8 (Kết nối tri thức) - Tiết 37: Nói quá - Năm học 2022-2023 - Trường THCS Bạch Đằng

Nội dung tài liệu: Kế hoạch bài dạy Ngữ văn 8 (Kết nối tri thức) - Tiết 37: Nói quá - Năm học 2022-2023 - Trường THCS Bạch Đằng

1. KHBD Ngữ văn 8 Năm học 2022-2023 Lớp 8A4 Ngày soạn Tiết 1 08/11/2022 Ngày 10/11/2022 TUẦN 10- BÀI 9 TIẾT 37 NÓI QUÁ I. MỤC TIÊU 1.Kiến thức, kĩ năng a. Kiến thức - Khái niệm nói quá. - Phạm vi sử dụng của biện pháp tu từ nói quá (chú ý cách sử dụng trong thành ngữ, tục ngữ, ca dao ). - Tác dụng của biện pháp tu từ nói quá. b. Kĩ năng : - Vận dụng hiểu biết về biện pháp nói quá trong đọc- hiểu văn bản. 2. Những phẩm chất và năng lực cần rèn luyện a. Phẩm chất - Chăm học, trách nhiệm. b. Định hướng phát triển năng lực * Năng lực chung - Năng lực tự học, năng lực giải quyết vấn đề và sáng tạo, năng lực hợp tác. * Năng lực chuyên biệt - Năng lực sử dụng ngôn ngữ II. CHUẨN BỊ 1. GV: BGĐT, tài liệu chuẩn KTKN, PHT. 2. HS: Chuẩn bị bài theo hướng dẫn. III. TỔ CHỨC DẠY VÀ HỌC Bước I: Ổn định tổ chức (1’). Bước II. Kiểm tra bài cũ Bước III. Tổ chức dạy và học bài mới Lê Thị Linh Thanh THCS Bạch Đằng 1
2. KHBD Ngữ văn 8 Năm học 2022-2023 HOẠT ĐỘNG 1: KHỞI ĐỘNG. - Mục tiêu: + Tạo tâm thế và định hướng chú ý cho học sinh. + Định hướng phát triển năng lực: giao tiếp - Phương pháp: Thuyết trình. - Kỹ thuật : Động não. - Thời gian: 1’. Hoạt động của Chuẩn KTKN Hoạt động của thầy trò cần đạt - Yêu cầu HS kể tên các BPTT đã được học - Học sinh trả trong chương trình Ngữ văn từ lớp 6-8. lời. - Cho cả lớp nghe bài hát: Em đi giữa biển vàng. - Học sinh chú ý lắng nghe. - Yêu cầu HS phát hiện các BPTT có trong bài - Học sinh trả hát. lời. => GV dẫn vào bài mới: Các em phát hiện - Học sinh chú ý rất chính xác các BPTT có trong bài hát. Tuy lắng nghe. nhiên, vẫn còn 1 BPTT nữa được sử dụng trong bài đó là BPTT Nói quá trong câu “Hương lúa chín thoang thoảng bay. Làm lung lay hàng cột điện. Làm xáo động cả rặng cây”. Vậy nói quá là gì? Tác dụng của nói quá như thế nào? Chúng ta cùng tìm hiểu trong bài học ngày hôm nay. HOẠT ĐỘNG 2,: HÌNH THÀNH KIẾN THỨC MỚI. - Mục tiêu: + Khái niệm nói quá, phạm vi sử dụng của biện pháp tu từ nói quá, tác dụng của biện pháp tu từ nói quá. + Định hướng phát triển năng lực: giao tiếp hợp tác, tự học. - Thời gian: 15- 17 phút. - Phương pháp: Thuyết trình, đàm thoại, thảo luận nhóm. - Kỹ thuật: Động não. Lê Thị Linh Thanh THCS Bạch Đằng 2
3. KHBD Ngữ văn 8 Năm học 2022-2023 Hoạt động của Chuẩn KTKN Hoạt động của thầy trò cần đạt Yêu cầu HS đọc yêu cầu của VD. I. Nói quá và tác 1. Sự vật, hiện tượng được nói đến trong - Hs đọc. dụng của nói mỗi ví dụ là gì? - Thảo luận quá. a. - Đêm tháng năm nhóm bàn - Ngày tháng mười ( 7p): b. Mồ hôi. - ĐD nhóm 1. Ví dụ: c. Con đường mòn. trình bày. 2. Nhận xét: 2. Trong thực tế, tính chất mức độ của - Các nhóm những sự vật hiện tượng này như thế nào? khác nhận xét + a. Đêm tháng 5 và ngày tháng 10 ngắn. + b. Mồ hôi nhiều. + c. Con đường mòn dài. 3. Trong mỗi ví dụ, chúng được nói quá sự thật như thế nào? + Đêm tháng 5 chưa nằm đã sáng -> Phóng đại tính chất ngắn của đêm tháng 5. Ngày tháng 10 chưa cười đã tối. -> Phóng đại tính chất ngắn của ngày tháng 10. + Mồ hôi thánh thót như mưa ruộng cày. -> Phóng đại mức độ nhiều của mồ hôi. + Chạy đến tận chân trời. -> Phóng đại quy mô (độ dài của con đường). 4. Nêu tác dụng của cách nói đó? + a. Nhấn mạnh, gây ấn tượng với người nghe về đặc điểm thời gian của đêm tháng năm và ngày tháng mười. + b. Gợi hình ảnh hồ hôi rơi nhiều như mưa xuống ruộng cày, gợi nỗi vất vả khó nhọc của người nông dân, tô đậm cảm xúc biết ơn. + c. Nhấn mạnh, gây ấn tượng về độ dài của con đường. Lê Thị Linh Thanh THCS Bạch Đằng 3
4. KHBD Ngữ văn 8 Năm học 2022-2023 ? Như vậy, cách nói của các câu đó có quá - Cách nói trên sự thật không? nói quá sự thật. - Cách nói trên có nói quá sự thật (cốt lõi - HS trả lời Nhằm phóng đại vẫn là sự thật). mức độ, quy mô, tính chất trong nội dung các câu trên. ? Thực chất cách nói ấy nhằm mục đích gì? - Hs nêu mục => Nhấn mạnh - Nhằm phóng đại mức độ, quy mô, tính đích. điều mình muốn chất trong nội dung các câu trên. nói GV chốt: Cách nói như 3 VD trên được gọi là nói quá (biện pháp tu từ nói quá) ? Em hãy tìm những câu đồng nghĩa tương - Hs lấy ví dụ, ứng với những câu trên? Và cho biết em trả lời. thích cách nói nào hơn? vì sao? - “Đêm tháng năm chưa nằm đã sáng”- Đêm tháng năm rất ngắn. - “ Ngày tháng mười chưa cười đã tối”- Ngày tháng mười rất ngắn. -“ Mồ hôi thánh thót như mưa ruộng cày “- mồ hôi rơi rất nhiều. - Con đường mò rất dài. - GV chốt: Cách nói thứ nhất nhấn mạnh, gây ấn tượng, tăng sức biểu cảm hơn. Đây cúng chính là tác dụng của biện pháp tu từ nói quá. + Gây ấn tượng ? Qua tìm hiểu các ví dụ trên, em có biết thế - Hs rút ra khái + Tăng sức biểu nào là nói quá và tác dụng của nói quá? niệm cảm - Cho học sinh đọc Ghi nhớ. * Ghi nhớ. - GV bổ sung: BPTT Nói quá còn được gọi - Khái niệm với các tên khác như: phóng đại, ngoa dụ, - Tác dụng thậm xưng, phóng đại, cường điệu... Lê Thị Linh Thanh THCS Bạch Đằng 4
5. KHBD Ngữ văn 8 Năm học 2022-2023 - GV yêu cầu 1 HS đọc to câu chuyện “Quả - Hs đọc. bí khổng lồ”. ? Trong câu chuyện này các nhân vật có - Hs trả lời. phải đang sử dụng phép Nói quá hay không? Vì sao? Không. Vì họ đang nói khoác. ? Nói quá với nói khoác có gì giông và khác - Hs trả lời. nhau? - Giống: Đều nói quá sự thật về quy mô, tính chất, mức độ của sự vật, hiện tượng. - Khác: + Nói quá: là 1 BPTT có giá trị về mặt nghệ thuật, thẩm mĩ, biểu cảm nhằm mục đích nhấn mạnh, gây ấn tượng, tăng sức biểu cảm. - Hs đọc. + Nói khoác: Không có. - Gv chốt: Như vây chúng ta đã tìm hiểu về biện pháp nói quá, tác dụng của nói quá và các lưu ý. HOẠT ĐỘNG 3: LUYỆN TẬP - Mục tiêu: + Học sinh vận dụng kiến thức để làm bài tập thực hành. + Định hướng phát triển năng lực: giao tiếp, tự học - Thời gian: 20 phút. - Phương pháp: Thuyết trình, đàm thoại -Kỹ thuật: Động não, trò chơi Hoạt động của Chuẩn KTKN Hoạt động của thầy trò cần đạt Luyện tập II. Luyện tập Bài tập 1: Yêu cầu học sinh đọc bài và - Hs đọc. - Bài tập 1: xác định yêu cầu của đề bài. - Thảo luận nhóm HS làm bài vào PHT (3’): với yêu cầu: bàn ( 3p): Lê Thị Linh Thanh THCS Bạch Đằng 5
6. KHBD Ngữ văn 8 Năm học 2022-2023 - Xác định các thành ngữ có sử dụng - ĐD nhóm trình BPTT nói quá và nêu ý nghĩa của các bày. thành ngữ đó. - Các nhóm khác - GV chiếu đáp án, HS đổi bài, chấm chéo nhận xét theo đáp án và biểu điểm của GV. + a. Sỏi đá cũng thành cơm => Nhấn mạnh công sức lao động của con người. b. đi lên đến tận trời được. => Thể hiện ý chí nghị lực cũng như sự lạc quan của con người. Mặt khác còn trấn an tinh thần của mọi người, vết thương nhỏ chẳng có nghĩa lý gì. c. Thét ra lửa. => Thể hiện sự hống hách, uy quyền của cụ Bá. Biểu điểm: Yếu Yêu cầu Điểm tố Hình - Chữ rõ ràng, không sai lỗi chính tả. 0.5 thức - Trình bày sạch đẹp 0.5 - Sỏi đá cũng thành cơm 1.5 a - Công sức lao động của con 1.5 người. - Đi lên đến tận trời được 1.5 - Thể hiện ý chí, nghị lực của 1.5 b con người. Trấn an tinh thần của mọi người. - Thét ra lửa. 1.5 c - Thể hiện sự hông hách, uy 1.5 quyền của cụ Bá Bài tập 2: ? Để làm được bài này trước tiên chúng ta - Hs trả lời. - Bài tập 2: cần phải làm gì? Giải thích nghĩa của các thành ngữ. - Yêu cầu 1,2 HS giải thích nghĩa của các - HS giải thích thành ngữ. Lê Thị Linh Thanh THCS Bạch Đằng 6
7. KHBD Ngữ văn 8 Năm học 2022-2023 - 1HS điền nhanh bài tập.Trò chơi: Nhìn - HS trả lời. hình đoán thành ngữ. GV: Công bố luật chơi. - HS giải thích các thành ngữ vừa tìm - HS chơi trò chơi. được. ? Theo các em, BPTT Nói quá không được sử dụng trong loại văn bản nào? - HS trả lời - VB Khoa học, VB Hành chính- Công vụ. HOẠT ĐỘNG 4: VẬN DỤNG - Mục tiêu: + Học sinh vận dụng kiến thức đã học để viết đoạn văn +Năng lực:Giao tiếp,tạo lập VB - Thời gian: 5’ - Phương pháp: Thuyết trình, đàm thoại, thảo luận nhóm... - Kỹ thuật: Động não Hoạt động của Chuẩn KTKN Hoạt động của thầy trò cần đạt Bài tập 5: Xây dựng và trình đoạn hội thoại - 2Hs trình bày - Bài tập 5: có sử dựng BPTT Nói quá với chủ đề về thầy cô và mái trường. ? Cần lưu ý điều gì khi giao tiếp? - HS trả lời. - Lưu ý: - Cần thận trọng khi sử dụng nói quá, đặc + Cần thận biệt khi giao tiếp với người trên, người lớn trọng khi sử dụng nói quá, tuổi. đặc biệt khi giao - Không phải trường hợp nào chúng ta cũng dùng biện pháp nói quá mà cần phải tiếp với người vận dụng đúng ngữ cảnh cụ thể. trên, người lớn GV bổ sung: Như vậy, các em thấy BPTT tuổi. Nói quá không những được sử dụng trong thơ + Không phải ca, văn chương, trong các câu cao dao, tục trường hợp nào ngữ và đặc biệt là trong các thành ngữ, mà chúng ta cũng dùng biện pháp trong lời nói hàng ngày chúng ta cũng hay nói quá mà cần dùng BPTT này. phải vận dụng Lê Thị Linh Thanh THCS Bạch Đằng 7
8. KHBD Ngữ văn 8 Năm học 2022-2023 - GV: Yêu cầu HS nhắc lại các kiến thức cần - 1HS trả lời. đúng ngữ cảnh phải ghi nhớ. cụ thể. Bước IV. Hướng dẫn tự học (2’). 1-Bài cũ - Học thuộc ghi nhớ. -Viết tiếp đoạn văn -Tiếp tục sưu tầm ca dao,tục ngữ,thành ngữ sử dụng phép nói quá. 2-Bài mới + Soạn bài : Nói giảm, nói tránh + Đọc và trả lời các câu hỏi SGK. + Nắm được khái niệm và tác dụng của nói quá. + Dự kiến trả lời phần bài tập Lê Thị Linh Thanh THCS Bạch Đằng 8